W mojej codziennej praktyce często zdarza mi się konsultować kobiety po wykonanym USG piersi. Wielokrotnie zadziwia mnie, jak wiele opisów USG nie spełnia podstawowych kryteriów dla takiego dokumentu.

W przypadku nieprawidłowego opisu badania często istnieje konieczność jego powtórnego wykonania, ponieważ nie jesteśmy w stanie zweryfikować jego prawidłowego wykonania. Warto też nadmienić, że niedoskonały opis badania często, choć czasami niesłusznie, podważa kompetencje wykonującego je lekarza.

Co więc powinien zawierać taki opis, żeby był prawidłowy?

Po pierwsze, dane podstawowe, czyli dane identyfikujące Pacjenta, datę wykonania badania – to są dane podstawowe i w większości przypadków są one obecne.

Kolejną wartą umieszczenia informacją są dane aparatu na którym zostało wykonane badanie – zarówno marka i model aparatu, jak i głowica użyta do wykonania badania.

Powyższe dane pozwalają nam na wstępne określenie z jak dokładnym badaniem mamy do czynienia, ponieważ jakość aparatu i użytych głowic ma wielkie znaczenie.

Większość stosowanych współcześnie aparatów USG obrazuje na bardzo zbliżonym poziomie, jedynie z drobnymi niuansami obrazu, jednak warto pamiętać, że postęp technologiczny dotyczy każdego sprzętu elektronicznego, a w przypadku badań obrazowych bardzo często przekłada się na jakość uzyskanego obrazu, która może być kluczowa w prawidłowej interpretacji badania.

Kolejnym parametrem wartym umieszczenia na opisie są dodatkowe dane dotyczące Pacjentki w momencie badania – dzień cyklu miesięcznego i adnotacje o stosowanych środkach hormonalnych.

Należy pamiętać, że tkanka gruczołowa piersi podlega znacznym zmianom pod wpływem hormonów płciowych, zarówno endogennych (produkowanych przez Pacjentkę) jak i egzogennych, czyli przyjmowanych z zewnątrz, takich jak np. hormonalna antykoncepcja.

Z powyższego wynika zalecenie, że badanie USG piersi, u kobiet miesiączkujących powinno się wykonywać pomiędzy 1.,a 10. dniem cyklu miesięcznego (licząc od początku krwawienia miesięcznego. W tym okresie tkanka gruczołowa piersi jest pod najmniejszym wpływem hormonalnym, co powoduje ujednolicenie jej echo struktury, czyli ułatwia badanie, a zarazem zwiększa jego dokładność.

Następnie powinniśmy zobaczyć właściwy opis badania, czyli określenie typu budowy piersi oraz opis wykrytych zmian – tu powinny się znaleźć informacje o ewentualnie wykrytych patologiach.

Należy pamiętać o tym, że opis badania USG piersi powinien też zawierać w sobie opis stanu węzłów chłonnych pachowych, gdyż ich ocena jest elementem koniecznym dobrego USG piersi.

W podsumowaniu badania koniecznie musi być umieszczona klasyfikacja BIRADS obrazu USG, gdyż to ona jest podstawą decyzji o dalszym posępowaniu.

Klasyfikacja BIRADS jest obowiązującą na całym świecie klasyfikacją badań piersi, nie tylko USG, ale również mammografii i rezonansu magnetycznego. Została ona stworzona przez Amerykańskie Towarzystwo Radiologiczne celem standaryzacji opisu badań piersi.

Klasyfikacja ta składa się z 6 stopni i każdy z nich warunkuje nasze dalsze postępowanie.

I tak, BIRADS 1, to prawidłowy obraz piersi, bez konieczności dalszej diagnostyki.

BIRADS 2 to zmiany piersi bez potencjału złośliwości, nie wymagające wszcześniejszej kontroli.

BIRADS 3 to zmiany, w których ryzyko złośliwości jest mniejsze niż 2% – w tych przypadkach stosujemy jedynie wcześniejszą kontrolę USG – standardowo badanie kontrolne za 6 miesięcy. Czasami w przypadkach BIRADS 3 decydujemy się na poszerzenie diagnostyki o MMG lub MRI.

BIRADS 4 to bardzo szeroka kategoria, w aktualnej rewizji klasyfikacji dzieląca się na podstopnie 4a, 4b i 4c.

W przypadku kategorii 4a ryzyko złośliwości mieści się w zakresie 2-5%, w 4b 5-50%, a w 4c 50-95%,

Warto nadmienić że w aktualnych wytycznych każda zmiana sklasyfikowana jako BIRADS 4, niezależnie od podkategorii, wymaga weryfikacji drogą biopsji, a podkategorie służą do oceny pilności wykonania tej biopsji.

BIRADS 5 to ryzyko raka większe niż 95%, natomiast BIRADS 6 dotyczy raków już zweryfikowanych w badaniach histopatologicznych.

Warto tutaj nadmienić, że każda z kategorii jest szczegółowo opisana i klasyfikowanie obrazu BIRADS nie ma charakteru uznaniowego, ale opiera się na konkretnych cechach zmiany.

Na końcu opisu powinny się znaleźć przynajmniej skrócone zalecenia dotyczące dalszego postępowania, wynikające z klasyfikacji BIRADS oraz ew. Czynników dodatkowych.

Reasumując prawidłowy opis USG piersi powinien zawierać:

– dane osobowe Pacjenta,

– parametry techniczne użytego do badania sprzętu,

– dane dodatkowe takie jak dzień cyklu miesięcznego,

– opis właściwy badania,

– klasyfikację BIRADS wykonanego badania,

– wnioski i zalecenia.

Jedynie kompletny opis zawierający wszystkie powyższe dane pozwala na podjęcie decyzji o właściwym dalszym postępowaniu.

Warto nadmienić, że w niektórych miejscach klasyfikacji BIRADS parametry decydujące o danym stopniu klasyfikacji mogą być drobnymi niuansami, ocena których wymaga zarówno dobrej jakości sprzętu, jak i doświadczenia w wykonywaniu tego typu badań.

Sztandarowym przykładem drobnych różnic są niuanse odróżniające kategorię BIRADS 3 od 4a – są to czasami różnice tak nieznaczne, że ich dostrzeżenie wymaga bardzo dokładnego obrazowania.

Właśnie dlatego w Centrum Medycznym Safimed, poza doświadczonymi badaczami, stawiamy na ciągły rozwój i stosowanie nowoczesnego, ale zarazem prostego w obsłudze sprzętu do badań USG.